بررسی حکمت¬های نسخ در قرآن کریم

چکیده

بحث نسخ افزون بر علم فقه و اصول فقه یکی از شاخه مهم علوم قرآنی نیز به شمار می¬رود و درکنار سایر شاخه ها در تفسیر و تطبیق آیات قرآن کریم نقش اساسی دارد به همین اساس جزء اندک مورد اتقاق اکثریت دانشمندان امت اسلامی بوده و آن را پذیرفته اند و برای اثبات آن به دلایلی نقلی و عقلی فراوانی استناد جسته اند. نسخ به معنای رفع جکم شرعی مقدم با حکم شرعی متاخر از آن است به گونه صریح و فراوان در قرآن کریم واقع شده است و این موضوع از سرآگاهی و لطف ذات حکیم خداوند صورت گرفته است چون ذات حکیم هیچ کاری را بدون حکمت انجام نمی دهد اما با آن هم کسانی هستند که برخی دساتیر و فرامین خدا را نادیده می¬نگرند از جمله نسخ را انکار می¬کنند و آن را چیزی بیهوده تلقی می¬نمایند، در حالیکه نسخ برعلاوه که فرمان قادر توانا است دارای حکمت ها و فواید فراوان نیز است. این تحقیق با استفاده از روش توصیفی تحلیلی حکمت های وقوع نسخ در قرآن کریم را مورد بررسی قرار داده و هرکدام را درضمن مثال ها با آیات قرآن کریم تطبیق داده است نتایج تحقیق نشان می¬دهد وقوع نسخ در قرآن کریم به هدف چون رحمت و مصلحت سنجی خداوند، رعایت تدریج در تشریع احکام، آزمایش و امتحان مکلف و خیر خواهی و آسان گیری برای امت صورت گرفته است.