بررسی سازگاری جنوتایپ‌های گیاه کینوا در تاریخ کاشت های مختلف و اثرات آن‌ها بر عملکرد و اجزای عملکرد

چکیده

کینوا گیاهی دو مشیمه­ای از خانواده تاج خروس (Amaranthaceae) است که جز گروه شبه غله­جات دسته بندی می‌شود. داشتن تنوع جنیتیکی و انعطاف پذیری گسترده، اجازه سازگاری در محیط‌های مختلف را به این گیاه میدهد. یکی از عواملی‌که باید هنگام معرفی یک گیاه در الگوی کشت هر منطقه مورد توجه قرار گیرد تاریخ کاشت مطلوب است. تاریخ کاشت یکی از موثرترین عوامل در ترکیب مراحل مختلف رشدی گیاه است، رعایت تاریخ کاشت مناسب باعث عملکرد اقتصادی بالاتر بدون صرف هزینه‌ای اضافی خواهد شد. به منظور ارزیابی عملکرد دانه و اجزای عملکرد گیاه کینوا تحت تاثیر تاریخ کاشت و جنوتایپ، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در فارم تحقیقاتی پوهنحی زراعت موسسه تحصیلات عالی سمنگان طی سال 1403 انجام شد. در این تحقیق تاریخ‌های کاشت (15 حوت، 15 حمل و 15 ثور) به عنوان عامل اول و سه جنوتایپ (Titicaca، Q26 و Q29) به عنوان عامل دوم در نظر گرفته شدند. نتایج این بررسی نشان داد که تاریخ های کاشت از نظر عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، ارتفاع بوته، قطر ساقه، طول خوشه، تعداد خوشه در بوته و وزن هزار دانه اختلاف معنی‌داری با یکدیگر داشتند. تاریخ کاشت 15 حمل نسبت به دو تاریخ کاشت دیگر بیشترین عملکرد دانه را تولید کرد. به طوریکه میانگین عملکرد دانه در جنوتایپ‌های مورد مطالعه به ترتیب 2129.33، 1978.66 و 1855.33 کیلوگرام در هکتار بود. در بین جنوتایپ های مورد مطالعه جنوتایپ تی‌تی‌کاکا نسبت به دو جنوتایپ دیگر برتری وسازگاری مطلوب‌تری داشت. با توجه به شرایط آب و هوایی منطقه سمنگان و نتایج این تحقیق چنین استنباط میشود که جنوتایپ تی‌تی‌کاکا گیاه کینوا از لحاظ عملکرد دانه و اجزای عملکرد در هرسه تاریخ کاشت نسبت به سایر جنوتایپ ها برتری بیشتر و سازگاری مطلوب تری داشت. بنابراین به دلیل داشتن عملکرد دانه بالاتر و ویژگی‌های رشدی مطلوب‌تر زراعت جنوتایپ تی‌تی‌کاکا در تاریخ کاشت 15 حمل قابل پیشنهاد است.