بررسی عوامل موثر بر پایداری زراعت در اراضی شیب‌دار (مطالعه موردی دره‌صوف پایین)

چکیده

پایداری زراعت در اراضی شیب‌دار برای جلوگیری از فرسایش، امنیت غذایی و تعادل اکولوژیکی ضروری است. بررسی عوامل مؤثر در درۀصوف پایین به تدوین راهبردهای مدیریتی کمک می‌کند. این مطالعه با هدف ارزیابی وضعیت پایداری زراعت و شناسایی عوامل مؤثر بر آن در ولسوالی دره صوف پایین، سمنگان انجام شده است. داده‌ها از طریق پرسشنامه ساختاریافته و با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌بندی‌شده از ۱۶۰ خانوار دهقان جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون‌های آماری توصیفی و استنباطی (همبستگی و رگرسیون) در نرم‌افزارهای SPSS و Excel صورت گرفت. نتایج نشان می‌دهند که اکثریت دهاقین (6۱.6 درصد) زراعتی پایدار دارند و 3۷.5 درصد نیز به سمت پایداری در حرکت هستند. تحلیل‌های آماری حاکی از آن است که پایداری زراعت با متغیرهای سن و سطح تحصیلات دهاقین ارتباط معناداری ندارد. در مقابل، بین پایداری و میزان عملکرد محصول و نوع مالکیت زمین رابطه مستقیم و معنی‌داری مشاهده شده است. همچنین، نتایج حاکی از آن است که عوامل آموزشی، اجتماعی-اقتصادی و فنی به ترتیب بیشترین تأثیر را بر بهبود پایداری زراعت در منطقه مورد مطالعه دارند. آموزش، بهینه‌سازی مصرف آب و ترویج مدیریت بیولوژیکی آفات، نقش کلیدی در پایداری زراعت اراضی شیب‌دار دارند.