بررسی حکم استفاده از گروی از منظر فقه حنفی

چکیده

بحث انتفاع از گروی از جمله مباحث مهم و کاربردی در فقه اسلامی به­شمار می­رود که فقهای اسلامی مباحث دراز دامنی را در این باب مطرح نموده اند. در این میان در فقه حنفی نیز دیدگاه‌هایی در خور تأمل به­ چشم می­خورند که دقت در محتواهای آن­ها فهم امر مورد نظر را سهل­تر می­سازد و درک روشن­تری از مسأله را فراهم می­آورد. از این جهت این مقاله به هدف تبیین و تحلیل دیدگاه فقهای احناف در خصوص جواز یا عدم جواز انتفاع گرو گیرنده از مال گروی تدوین شده است. اهمیت این تحقیق از آن جهت است که در جامعه ما عقد گروی امر رایجی­ست و آگاهی از دیدگاه فقهی صحیح، می‌تواند مانع از بروز معاملات ربوی گردد. روش تحقیق در این مقال توصیفی-تحلیلی بوده و با مراجعه به منابع معتبر فقهی حنفی انجام گرفته است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که فقهای احناف به‌ دو دسته - موافقان انتفاع به اجازه راهن و مخالفان انتفاع ولو به اجازه راهن - تقسیم می­شوند و این تحقیق رأی دستۀ دوم را راجح تلقی نموده و برای به­کرسی نشاندن مدعیات خویش دلایل چند از قبیل ربا انگاری انتفاع از قرض، عدم مقایسه گروی با بیع وفا و لزوم تحقق شرط بیع را ارایه نموده است.